نمايندگان و مکلفيت هاي ملي
اکنون همه چشمها به خيمه لويه جرگه دوخته شده است. خطي که از زير اين خيمه به بيرون کشيده مي شود، به درازاي زندگي چندين نسل امتداد خواهد داشت.
مردم منتظراند که ببينند اين خط مسير زندگي آنها را به کدام سمت جهت مي دهد و دنيا نيز در انتظار، که بشنوند اين خط افغانستان را با جهان چگونه پيوند مي زند. حال اين نمايندگان اند که بايد براي اين انتظارات، پاسخ معقول و منطقي فراهم آورند و اما اين هدف در صورتي تامين مي گردد که نمايندگان با تکيه به عناصر زير نسخه زندگي سياسی مردم کشورشان را تدوين کنند.
1- واقعيت ها؛ کساني که واقعيت هاي افغانستان را درک کرده نمي توانند، ساختماني بر روي آب بنيان مي گذارند. افغانستان يک کشور اسلامي است. اسلام در عمق فرهنگ و روابط اجتماعي مردم اين کشور ريشه دوانده است و بنا بر اين قانون اساسي نمي تواند نسبت به اسلام و فرهنگ اسلامي بي تفاوت باشد، اما از سوي ديگر بي عدالتي ها، تبعيض ها، ظلم ها و ستمهايي که بر جوامع مختلف افغانستان به جرم تعلقات قومي، مذهبي و زباني روا داشته شده است، نيز يکي از واقعيت هاي زندگي مردم افغانستان می باشد. قانون اساسي بايد با درک اين بي عدالتي ها، روابط اجتماعي ملت افغانستان را به گونه اي ساماندهی کند که ديگر هيچ گروهي به جرم تعلق قومي و هيچ قومي به جرم وابستگي مذهبي با برخوردهاي نا انساني مواجه نگردد و... فرهنگ انحصار و استبداد سياسي و هم چنين تشتت و انقطاب سياسي گوشه هاي ديگري از واقعيت زندگي سياسي مردم افغانستان است که بايد در تصميمات لويه جرگه مورد توجه قرار گيرد.
2- آيديال ها؛ قانون اساسي در صورتي مي تواند افغانستان را به سوي آينده روشن و آفتابي هدايت کند که به آيديال هاي جامعه نيز پاسخ داده، يک جامعه باز و دموکراتيکی راتهداب گذاری نمايد که در آن حکومت متکي بر اراده آزاد مردم و هر شهروند مساويانه از مصونيت قانون بر خوردار باشد. عدالت، آزادي، دموکراسي، کثرت گرايي سياسي و حقوق بشر، همگي مي توانند مباني ارزشي اين قانون اساسي را تشکيل دهند.
3- ميکانيزم معقول؛ قانون اساسي تنها به احصاي حقوق شهروندي را اکتفا نمي نمايد، بلکه مکانيزم تامين حقوق و کنترل قدرت را نيز تعيين مي کند. اين مکانيزم که به کيفيت تنظيم و سازماندهی قدرت مربوط مي شود بايد به گونه اي ساخته شود که هيچ راهي را براي سوء استفاده از قدرت باقي نگذارد.
4- و بالاخره دستيابي به اين اهداف در صورتي ممکن است که بر جريان لويه جرگه، آرامش به جاي تشنج، عقلانيت به جاي احساسات و احترام متقابل به جاي توهين و تحريک و تخريش حاکم باشد.